Όταν συνειδητοποιείς ότι κάποιοι γιατροί δεν είναι απλώς ανεπαρκείς, αλλά πραγματικά ανίκανοι, αρχίζεις να βλέπεις διαφορετικά πολλά πράγματα. Εγώ το κατάλαβα με τον πιο κουραστικό, χρονοβόρο και εξοργιστικό τρόπο: έπειτα από σχεδόν τρεις δεκαετίες ταλαιπωρίας.
Όλα ξεκίνησαν όταν ήμουν περίπου 10 ετών. Είχα ένα πρόβλημα στο τριχωτό της κεφαλής, με σπυράκια, κοκκινίλες και ερεθισμούς. Τελικά, το πρόβλημα φάνηκε να σχετίζεται με τη μαλασέζια, έναν μικροοργανισμό που υπάρχει φυσιολογικά στο ανθρώπινο δέρμα, αλλά σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να συνδέεται με δερματικά προβλήματα.
Κι όμως, έφτασα στα 38 μου χρόνια έχοντας περάσει από αμέτρητους δερματολόγους, εξετάσεις, θεραπείες και φάρμακα.
Κάθε φορά που οι απαντήσεις τελείωναν, άρχιζε η γνωστή καραμέλα 🍬:
«Είναι ψυχολογικό».
«Μην αγχώνεσαι».
«Είναι από το στρες».
«Μπορεί να είναι αυτοάνοσο».
Όταν, δηλαδή, δεν μπορούσαν να βρουν τι πραγματικά συνέβαινε, αντί να ακουστεί το απλό και έντιμο «δεν γνωρίζω, πρέπει να το ψάξουμε περισσότερο», ήταν πολύ πιο εύκολο να φορτωθεί το πρόβλημα στο άγχος, στην ψυχολογία του ασθενούς ή σε μια γενικόλογη εξήγηση περί αυτοάνοσου.
Μέχρι τα 38 μου είχα γίνει σχεδόν... Βούδας
Ακούγοντας επί χρόνια ότι ίσως φταίει το άγχος, αποφάσισα να το ψάξω και από αυτή την πλευρά.
Και κάπως έτσι γεννήθηκε, σε μεγάλο βαθμό, και αυτό το blog.
Ένα blog που ασχολείται κυρίως με την ψυχολογία, την αυτογνωσία, το άγχος και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το μυαλό μας. Η ειρωνεία είναι ότι ένας από τους βασικούς λόγους που άρχισα να ασχολούμαι τόσο έντονα με όλα αυτά ήταν ακριβώς η αδυναμία ορισμένων γιατρών να βρουν τι πραγματικά μου συνέβαινε.
Όταν για χρόνια ακούς ότι «είναι ψυχολογικό», κάποια στιγμή αρχίζεις να αναρωτιέσαι μήπως πράγματι φταις εσύ. Μήπως αγχώνεσαι υπερβολικά. Μήπως σκέφτεσαι λάθος. Μήπως πρέπει να αλλάξεις εσύ.
Και έτσι άρχισα να διαβάζω.
Βιβλία ψυχολογίας, αυτοβελτίωσης, φιλοσοφίας και οτιδήποτε πίστευα ότι θα μπορούσε να με βοηθήσει να καταλάβω καλύτερα τον εαυτό μου. Προσπάθησα να αλλάξω τον τρόπο σκέψης μου, να περιορίσω το στρες και να καταλάβω μήπως πράγματι υπήρχε κάποιος ψυχολογικός παράγοντας πίσω από όλο αυτό.
Μέχρι τα 38 μου είχα γίνει σχεδόν Βούδας.
Μόνο που το πρόβλημα ήταν ακόμη εκεί.
Όσο κι αν χαλάρωνα, όσο κι αν διάβαζα και όσο κι αν προσπαθούσα να «μην αγχώνομαι», τα συμπτώματα δεν εξαφανίζονταν.
Και τότε αρχίζεις να καταλαβαίνεις κάτι πολύ σημαντικό:
Ίσως το πρόβλημα να μην ήταν ποτέ το άγχος σου.
Ίσως το πρόβλημα ήταν ότι κανείς μέχρι τότε δεν είχε καταφέρει να εντοπίσει σωστά την αιτία.
Δύο φωτογραφίες και μια διαφορετική κατεύθυνση
Κάποια στιγμή αποφάσισα να χρησιμοποιήσω το ChatGPT.
Έδωσα δύο φωτογραφίες, περιέγραψα όσο καλύτερα μπορούσα τα συμπτώματα και ρώτησα τι θα μπορούσε να προκαλεί αυτό που εμφανιζόταν στα μαλλιά και στο δέρμα μου.
Δεν περίμενα φυσικά ότι μια τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να αντικαταστήσει έναν γιατρό. Αυτό που συνέβη, όμως, ήταν ότι μέσα από αυτή τη διαδικασία προέκυψε μια πιθανή εξήγηση που κανένας από τους γιατρούς που είχα επισκεφθεί όλα αυτά τα χρόνια δεν μου είχε δώσει.
Και τότε ήρθε το πραγματικά εξοργιστικό ερώτημα:
Πώς γίνεται να περνάς σχεδόν 28 χρόνια από γιατρούς, να κάνεις αμέτρητες εξετάσεις, να παίρνεις φάρμακα και ακόμη και κορτιζόνη και τελικά να μην έχει εντοπιστεί μια τόσο απλή πιθανή αιτία;
Το «δεν ξέρω» δεν είναι ντροπή
Χρόνια ταλαιπωρίας.
Χρήματα πεταμένα.
Φάρμακα χωρίς αποτέλεσμα.
Κορτιζόνη χωρίς ουσιαστικό λόγο.
Αμέτρητες επισκέψεις και εξετάσεις.
Και πάνω απ’ όλα, η αίσθηση ότι, όταν κάποιοι γιατροί δεν είχαν απάντηση, προτιμούσαν να βαφτίσουν το πρόβλημα «ψυχολογικό», «στρες» ή «αυτοάνοσο», αντί απλώς να παραδεχτούν ότι δεν γνώριζαν.
Και εδώ βρίσκεται, για μένα, η ουσία.
Το «δεν ξέρω» δεν κάνει έναν γιατρό ανίκανο.
Το αντίθετο. Μπορεί να είναι ένδειξη σοβαρότητας και επιστημονικής εντιμότητας.
Ανίκανος γίνεται εκείνος που δεν ξέρει, αλλά συμπεριφέρεται σαν να ξέρει. Εκείνος που, αντί να ψάξει περισσότερο ή να παραπέμψει τον ασθενή κάπου αλλού, προτιμά να του φορτώσει μια εύκολη εξήγηση και να τον στείλει σπίτι του.
Γιατί το πρόβλημα δεν είναι να μην έχεις πάντα την απάντηση.
Το πρόβλημα είναι να μην έχεις την απάντηση και, αντί να το παραδεχτείς, να κάνεις τον ασθενή να πιστεύει ότι το πρόβλημα βρίσκεται στο μυαλό του.
Το πτυχίο δεν αρκεί
Δεν λέω ότι όλοι οι γιατροί είναι ανίκανοι. Υπάρχουν εξαιρετικοί επιστήμονες και άνθρωποι που παίρνουν πραγματικά στα σοβαρά τον ασθενή που έχουν απέναντί τους.
Στη δική μου περίπτωση, όμως, οι γιατροί από τους οποίους πέρασα απέτυχαν παταγωδώς να εντοπίσουν την αιτία του προβλήματός μου.
Και ορισμένοι από αυτούς, με βάση αποκλειστικά τη δική μου εμπειρία μαζί τους, μου έδωσαν περισσότερο την εντύπωση καραγκιόζηδων και τσαρλατάνων με πτυχίο παρά ανθρώπων που γνώριζαν πραγματικά τι έκαναν.
Γιατί ένα πτυχίο στον τοίχο δεν σε κάνει αυτομάτως καλό γιατρό.
Το πτυχίο αποδεικνύει ότι σπούδασες.
Δεν αποδεικνύει ότι ακούς τον ασθενή.
Δεν αποδεικνύει ότι έχεις κρίση.
Δεν αποδεικνύει ότι έχεις την ταπεινότητα να παραδεχτείς πως μπορεί να κάνεις λάθος.
Και δεν αποδεικνύει ότι είσαι διατεθειμένος να ψάξεις λίγο περισσότερο όταν η εύκολη απάντηση δεν βγάζει νόημα.
Καλός γιατρός είναι και εκείνος που έχει την επιστημονική ωριμότητα να πει:
«Δεν ξέρω. Αλλά θα το ψάξω».
Γιατί πολλές φορές αυτή η μία φράση είναι πολύ πιο τίμια — και πολύ πιο χρήσιμη για έναν ασθενή — από εκατό βιαστικές διαγνώσεις.
Και ίσως τελικά αυτή να είναι και η μεγαλύτερη ειρωνεία της δικής μου ιστορίας:
Ένα blog που δημιουργήθηκε σε μεγάλο βαθμό επειδή για χρόνια μου έλεγαν ότι «όλα είναι ψυχολογικά», ενώ αυτό που πραγματικά χρειαζόμουν ήταν κάποιος να ψάξει λίγο καλύτερα.
Και για να είμαι ξεκάθαρος: δεν θεωρώ την τεχνητή νοημοσύνη αλάνθαστη. Το αντίθετο. Είναι ένα εργαλείο που μπορεί να κάνει λάθη, ακόμη και σοβαρά, και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απόλυτη αυθεντία — ιδιαίτερα σε θέματα υγείας. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να απορρίπτουμε αυτομάτως όσα μπορεί να μας υποδείξει.
Μερικές φορές μπορεί να μας δώσει μια διαφορετική οπτική, να μας οδηγήσει σε μια πιθανότητα που δεν είχαμε σκεφτεί ή απλώς να μας δώσει το έναυσμα να ψάξουμε κάτι περισσότερο.
Όχι να την πιστεύουμε τυφλά.
Αλλά ούτε και να την απορρίπτουμε τυφλά.
Να ακούμε, να ελέγχουμε, να διασταυρώνουμε και, στο τέλος, να κρίνουμε — κάτι που, δυστυχώς, δεν κάνουν πάντα οι γιατροί...
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου